Steeds weer controleren, wassen of tellen, of gedachten die je niet wilt maar niet kunt stoppen? Je bent niet de enige, en dwangklachten zijn goed te behandelen.
Behandeling
Dwangstoornis (OCS)
Wat is een dwangstoornis?
Bij een dwangstoornis, ook wel obsessieve-compulsieve stoornis (OCS of OCD) genoemd, heb je last van dwanggedachten, dwanghandelingen of allebei.
- Dwanggedachten (obsessies) zijn gedachten, beelden of impulsen die steeds terugkomen en veel angst of onrust geven. Bijvoorbeeld de gedachte dat je iets besmet, dat je iemand iets aandoet, of dat er een ramp gebeurt als je niet oplet.
- Dwanghandelingen (compulsies) zijn dingen die je doet om die angst te verminderen. Ze kunnen zichtbaar zijn, zoals controleren, wassen of ordenen, maar ook in je hoofd plaatsvinden, zoals tellen, bidden of een 'goede' gedachte tegenover een 'slechte' zetten.
De handelingen geven even rust, maar de angst komt terug, vaak sterker. Zo kost dwang steeds meer tijd en energie. Ongeveer twee op de honderd mensen krijgen er in hun leven mee te maken. Velen lopen er jarenlang mee rond voordat ze hulp zoeken, vaak uit schaamte.
Herken je dit?
Dwang kan heel verschillende vormen aannemen. Veel voorkomende voorbeelden:
- Controleren
Steeds opnieuw nakijken of het gas uit is, de deur op slot of je niemand hebt aangereden.
- Smetvrees
Bang voor vuil, ziektekiemen of besmetting, en daarom heel vaak wassen of schoonmaken.
- Tellen en ordenen
Dingen moeten precies goed liggen, symmetrisch zijn of een bepaald aantal keer gebeuren.
- Nare gedachten
Ongewenste gedachten over iemand pijn doen, seksuele of religieuze gedachten die je afschuwelijk vindt.
- Geruststelling vragen
Je vraagt anderen steeds of het wel goed is, of zoekt het eindeloos op internet op.
- Veel tijd kwijt
Rituelen kosten je meer dan een uur per dag, of je vermijdt dingen om ze niet te hoeven doen.
Nare gedachten zeggen niets over wie je bent
Veel mensen met dwang schrikken van hun eigen gedachten. Bijvoorbeeld de gedachte dat ze hun kind iets aandoen, iets seksueel ongepasts doen of God beledigen. Juist omdat die gedachten zo indruisen tegen wie ze zijn, raken ze er zo van in paniek.
Het is belangrijk om te weten: iedereen heeft weleens vreemde of nare gedachten. Bij dwang blijven ze 'plakken', omdat je ze zo bedreigend vindt. Het hebben van zo'n gedachte betekent niet dat je die wilt of zult uitvoeren. Mensen met dwang zijn juist vaak heel zorgvuldig en gewetensvol. Je kunt er bij ons open over praten, zonder oordeel.
Waarom dwang zichzelf in stand houdt
Een dwanghandeling geeft op korte termijn opluchting. Daardoor leert je brein: gelukkig heb ik gecontroleerd, anders was het misgegaan. Je ontdekt nooit dat het ook zonder controleren goed was gegaan. Zo wordt de dwang steeds sterker en neemt hij steeds meer tijd in beslag.
Ook naasten raken er vaak in mee: ze stellen je gerust, controleren mee of passen het huishouden aan. Dat is liefdevol bedoeld, maar houdt de dwang in stand. Daarom betrekken we, als je dat wilt, ook je naasten bij de behandeling.
Dwang of iets anders?
Niet elke vorm van netheid of piekeren is een dwangstoornis. In de intake kijken we wat er bij jou speelt.
Perfectionisme
Alles perfect en onder controle willen hebben, zonder dat het angst oproept, past eerder bij een persoonlijkheidspatroon. Lees meer.
Piekeren
Zorgen over alledaagse dingen zonder rituelen passen eerder bij een angststoornis. Lees over angst.
Fobie
Angst voor één ding, zoals braken of naalden, zonder rituelen? Lees over fobieën.
Rituelen bij autisme
Vaste gewoontes kunnen ook bij autisme horen. Autisme onderzoeken en behandelen wij zelf niet; we denken mee over een passende plek.
Hoe Amatus dwangklachten behandelt
In een uitgebreide intake brengen we in kaart welke dwanggedachten en -handelingen je hebt, hoeveel tijd ze kosten en wat je vermijdt. Waar nodig nemen we vragenlijsten af. Na een multidisciplinair overleg bespreken we het behandelplan met je.
De behandeling met de beste resultaten is exposure met responspreventie. Je zoekt stap voor stap situaties op die de dwang oproepen, en je leert de dwanghandeling uit te stellen of achterwege te laten. Zo ervaar je dat de angst ook zonder ritueel weer zakt. Je bepaalt samen met je behandelaar het tempo, en waar nodig oefenen jullie samen, ook buiten de praktijk.
Zo behandelen wij dwang
We stemmen de behandeling af op jouw vorm van dwang en wat er verder speelt.
Exposure met responspreventie
Stap voor stap de confrontatie aangaan zonder het ritueel uit te voeren. De kern van de behandeling.
Cognitieve gedragstherapie
Je onderzoekt de betekenis die je aan je gedachten geeft, zoals 'als ik het denk, gebeurt het'.
Psycho-educatie
Begrijpen hoe dwang werkt, voor jezelf en voor je naasten.
Medicatieadvies
Soms kan medicatie de behandeling ondersteunen. Een psychiater met wie wij samenwerken adviseert.
Wat kun je zelf doen?
Dwang verminderen gaat met kleine stappen. Hier kun je mee beginnen:
- Stel uit
Merk de drang op en wacht vijf minuten voordat je het ritueel doet. Vaak zakt de drang al.
- Eén keer is genoeg
Controleer één keer, bewust, en loop dan weg, ook als het onrustig voelt.
- Minder geruststelling
Vraag anderen minder vaak of het goed is. Spreek dit samen af.
- Geef gedachten geen gewicht
Een gedachte is maar een gedachte. Laat hem er zijn, zonder er iets mee te doen.
- Let op stress
Bij stress en vermoeidheid wordt dwang vaak sterker. Zorg voor rust en ritme.
- Zoek hulp
Dwang wordt zelden vanzelf minder. Hoe eerder je hulp zoekt, hoe beter.
Jouw behandelteam
Bij Amatus GGZ staat er een multidisciplinair behandelteam om je heen. Bijna niemand heeft maar één klacht; vaak is het een combinatie. Daarom kijken behandelaars vanuit verschillende invalshoeken met je mee. Dat is intensief, maar juist heel effectief.
Ons team bestaat uit psychologen, GZ-psychologen, psychotherapeuten en een klinisch psycholoog. Voor medicatieadvies werken we samen met psychiaters. Je regiebehandelaar, altijd een BIG-geregistreerde behandelaar, voert de regie en overziet je hele behandeling.
Zo verloopt je traject
- Stap 1:
Verwijzing
Je huisarts (of POH-GGZ) verwijst je naar Amatus GGZ. Heb je vragen vooraf? Bel of mail ons gerust.
- Stap 2:
Aanmelding en screening
We beoordelen je aanmelding en sturen je een korte vragenlijst. Zo weten we of onze zorg bij je past.
- Stap 3:
Intake
In een uitgebreid gesprek brengen we je klachten, je achtergrond en je hulpvraag in kaart.
- Stap 4:
Behandeling
Samen stellen we een behandelplan op. Een multidisciplinair team behandelt je, individueel of in een groep; je regiebehandelaar houdt het overzicht.
- Stap 5:
Afronding
We evalueren regelmatig. Bij de afsluiting ontvangt je huisarts een verslag, als jij daarmee instemt.
Wanneer is Amatus niet de juiste plek?
Amatus GGZ is een kleinschalige, ambulante praktijk voor volwassenen. Dat betekent dat we niet iedereen de juiste zorg kunnen bieden. We zeggen dat liever eerlijk vooraf, zodat je snel op de goede plek terechtkomt.
- Jonger dan 18 jaar? Dan kun je terecht bij de jeugd-GGZ. Je huisarts of de gemeente helpt je verder.
- Is er nu een crisis, of denk je aan zelfdoding? Bel direct je huisarts of, buiten kantoortijd, de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Praten over zelfdoding kan anoniem en dag en nacht bij 113 Zelfmoordpreventie: bel 0800-0113 of chat via 113.nl.
- Staat een verslaving op de voorgrond? Dan is gespecialiseerde verslavingszorg de beste eerste stap.
- Is een opname nodig? Wij behandelen alleen ambulant. Je huisarts kan je verwijzen naar een GGZ-instelling met een opnameafdeling.
Veelgestelde vragen over dwangklachten
Word ik gek van mijn gedachten?
Nee. Dwanggedachten zijn heel naar, maar ze betekenen niet dat je gek wordt of de controle verliest. Je weet meestal zelf dat ze overdreven zijn, en juist dat maakt het zo verwarrend. Dwang is goed te behandelen.
Moet ik mijn gedachten vertellen?
Het helpt als je je behandelaar vertelt waar je dwang over gaat, ook als je je ervoor schaamt. Onze behandelaars kennen deze gedachten en schrikken er niet van.
Krijg ik medicatie?
De eerste keus is een psychologische behandeling. Soms kan medicatie ondersteunen. Een psychiater met wie wij samenwerken adviseert daarover, in overleg met jou en je huisarts.
Hoe lang duurt een behandeling?
Dat verschilt per persoon. Het hangt af van je klachten, van wat je eerder aan behandeling hebt gehad en van wat bij jou past. De een is na een korte behandeling verder geholpen, een ander heeft meer tijd nodig. We bespreken regelmatig samen hoe het gaat en of de behandeling nog aansluit.
Wordt de behandeling vergoed?
Of je behandeling wordt vergoed, hangt af van een aantal voorwaarden:
- Je hebt een verwijzing van je huisarts (of een medisch specialist of bedrijfsarts).
- Er is sprake van een psychische stoornis die onder de verzekerde zorg valt. Niet alle klachten vallen daaronder, zoals aanpassingsproblemen of problemen op je werk of in je relatie op zichzelf.
- Je polis: Amatus GGZ werkt zonder contracten met zorgverzekeraars, dus de vergoeding hangt af van je verzekering. Met de polischecker zie je wat jouw polis vergoedt.
Tijdens de intake beoordelen we of je zorg onder de basisverzekering valt. Is dat niet zo, dan bespreken we dat met je voordat de behandeling start. Je betaalt altijd je eigen risico.
Hoe lang is de wachttijd?
Op onze pagina wachttijden staan de actuele wachttijden voor aanmelding en behandeling. Duurt het je te lang? Dan kan zorgbemiddeling via je zorgverzekeraar helpen.
Wil je je tijd en rust terug?
Vraag je huisarts om een verwijzing naar Amatus GGZ of neem vrijblijvend contact met ons op. We denken graag met je mee.