Bang voor spinnen, hoogte, vliegen, naalden of de tandarts, zo erg dat je er je leven op aanpast? Een fobie is goed te behandelen, vaak sneller dan je denkt.
Behandeling
Specifieke fobieën
Wat is een specifieke fobie?
Bij een specifieke fobie ben je extreem bang voor één bepaald ding, dier of situatie. Je weet vaak best dat de angst overdreven is, maar je lichaam reageert alsof er echt gevaar dreigt: je hart bonkt, je gaat zweten of trillen, en je wilt maar één ding: weg. Daarom ga je de situatie uit de weg, en dat kan je leven flink beperken.
Fobieën komen veel voor. Bekende voorbeelden zijn angst voor:
- dieren, zoals spinnen, honden, insecten of vogels;
- situaties, zoals vliegen, liften, tunnels, kleine ruimtes (claustrofobie) of autorijden;
- de natuur, zoals hoogte, water of onweer;
- bloed, injecties en medische handelingen, zoals prikken, bloed zien of naar de tandarts gaan;
- overgeven (emetofobie): de angst om zelf over te geven of anderen te zien overgeven;
- verslikken of stikken, waardoor eten lastig wordt.
Herken je dit?
Een fobie gaat verder dan iets eng vinden. Veel voorkomende signalen:
- Direct paniek
Zodra je het ziet of eraan denkt, schiet je angst omhoog, soms tot een paniekaanval.
- Vermijden
Je gaat niet op vakantie met het vliegtuig, mijdt het bos of stelt de tandarts jarenlang uit.
- Vooraf al angstig
Dagen of weken van tevoren lig je al wakker van een afspraak of reis.
- Je weet dat het overdreven is
Je verstand zegt dat het meevalt, maar je lichaam luistert niet.
- Flauwvallen
Bij bloed of naalden word je duizelig of val je flauw; dat komt vooral bij deze fobie voor.
- Het beperkt je
Je past je werk, reizen, hobby's of zorg voor je gezondheid aan de angst aan.
Waarom een fobie niet vanzelf overgaat
Een fobie ontstaat soms na een nare ervaring, zoals een hondenbeet of een heftige vlucht. Soms heb je hem 'afgekeken' van een ouder, en soms is er geen duidelijke aanleiding. Wat bijna altijd meespeelt, is vermijden. Elke keer dat je de situatie ontwijkt, voel je opluchting. Je brein leert daardoor: dat was gevaarlijk, goed dat ik wegbleef. Zo wordt de angst bij de volgende keer juist groter.
Daarom is de kern van de behandeling: de angst stap voor stap leren aankijken. Niet in één keer, en niet alleen. Je bepaalt samen met je behandelaar het tempo.
Bang voor naalden, bloed of de tandarts
Een fobie voor injecties, bloed of de tandarts kan gevolgen hebben voor je gezondheid. Mensen stellen noodzakelijke behandelingen, vaccinaties, bloedonderzoek of controles uit, soms jarenlang. Ook een zwangerschap of een ziekte kan dan extra zwaar worden.
Bij een fobie voor bloed en injecties val je soms flauw, omdat je bloeddruk plotseling daalt. Daar bestaat een speciale techniek voor, waarbij je leert je spieren aan te spannen om dat te voorkomen. Zo kun je weer veilig naar de dokter, de prikpost of de tandarts.
Fobie of iets anders?
Angst kan verschillende vormen hebben. In de intake brengen we in kaart wat er bij jou speelt.
Paniekaanvallen
Komt de angst onverwacht, op allerlei plekken? Dan past een paniekstoornis misschien beter. Lees over paniek.
Sociale angst
Ben je vooral bang voor het oordeel van anderen? Lees over angst.
Dwangklachten
Is de angst vooral gericht op besmetting of ziekte, met rituelen om dat te voorkomen? Lees over dwang.
Na een schokkende gebeurtenis
Is de angst ontstaan na iets heftigs, met herbelevingen? Lees over EMDR.
Hoe Amatus fobieën behandelt
In de intake brengen we je angst in kaart: waar ben je precies bang voor, wat vermijd je en hoe beperkt het je? Samen maken we daarna een angstladder: een reeks situaties van een beetje spannend tot heel spannend.
Met exposure ga je die ladder stap voor stap op. Je zoekt de situatie op, blijft erin tot de angst zakt, en ervaart zo dat het beter afloopt dan je verwacht. Waar nodig gaat je behandelaar mee, bijvoorbeeld naar buiten, naar een prikpost of een andere plek. Is je fobie ontstaan na een nare ervaring, dan kan EMDR helpen om eerst de lading van die herinnering te verminderen.
Zo behandelen wij fobieën
Specifieke fobieën reageren meestal goed op behandeling.
Exposure
Stap voor stap, in je eigen tempo, de confrontatie aangaan met wat je vermijdt. De kern van de behandeling.
Cognitieve gedragstherapie
Je onderzoekt je angstige verwachtingen en zet ze naast wat er echt gebeurt.
EMDR
Als de fobie is ontstaan na een concrete nare ervaring, zoals een beet, val of medische ingreep.
Spierspanningstechniek
Bij een fobie voor bloed of injecties: leren voorkomen dat je flauwvalt.
Wat kun je zelf doen?
Je kunt zelf al beginnen met het kleiner maken van je angst:
- Kleine stapjes
Begin met iets dat maar een beetje spannend is, zoals een foto bekijken in plaats van het echte ding.
- Blijf tot het zakt
Angst zakt vanzelf als je blijft. Weggaan op het hoogtepunt houdt hem juist in stand.
- Herhaal
Eén keer is niet genoeg. Doe dezelfde stap vaker, tot hij makkelijk voelt.
- Rustig ademen
Langzaam uitademen helpt je lichaam om tot rust te komen.
- Vertel het
Neem iemand in vertrouwen. Samen een stap zetten is makkelijker dan alleen.
- Beloon jezelf
Elke stap telt. Sta stil bij wat je hebt gedurfd.
Jouw behandelteam
Bij Amatus GGZ staat er een multidisciplinair behandelteam om je heen. Bijna niemand heeft maar één klacht; vaak is het een combinatie. Daarom kijken behandelaars vanuit verschillende invalshoeken met je mee. Dat is intensief, maar juist heel effectief.
Ons team bestaat uit psychologen, GZ-psychologen, psychotherapeuten en een klinisch psycholoog. Voor medicatieadvies werken we samen met psychiaters. Je regiebehandelaar, altijd een BIG-geregistreerde behandelaar, voert de regie en overziet je hele behandeling.
Zo verloopt je traject
- Stap 1:
Verwijzing
Je huisarts (of POH-GGZ) verwijst je naar Amatus GGZ. Heb je vragen vooraf? Bel of mail ons gerust.
- Stap 2:
Aanmelding en screening
We beoordelen je aanmelding en sturen je een korte vragenlijst. Zo weten we of onze zorg bij je past.
- Stap 3:
Intake
In een uitgebreid gesprek brengen we je klachten, je achtergrond en je hulpvraag in kaart.
- Stap 4:
Behandeling
Samen stellen we een behandelplan op. Een multidisciplinair team behandelt je, individueel of in een groep; je regiebehandelaar houdt het overzicht.
- Stap 5:
Afronding
We evalueren regelmatig. Bij de afsluiting ontvangt je huisarts een verslag, als jij daarmee instemt.
Wanneer is Amatus niet de juiste plek?
Amatus GGZ is een kleinschalige, ambulante praktijk voor volwassenen. Dat betekent dat we niet iedereen de juiste zorg kunnen bieden. We zeggen dat liever eerlijk vooraf, zodat je snel op de goede plek terechtkomt.
- Jonger dan 18 jaar? Dan kun je terecht bij de jeugd-GGZ. Je huisarts of de gemeente helpt je verder.
- Is er nu een crisis, of denk je aan zelfdoding? Bel direct je huisarts of, buiten kantoortijd, de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Praten over zelfdoding kan anoniem en dag en nacht bij 113 Zelfmoordpreventie: bel 0800-0113 of chat via 113.nl.
- Staat een verslaving op de voorgrond? Dan is gespecialiseerde verslavingszorg de beste eerste stap.
- Is een opname nodig? Wij behandelen alleen ambulant. Je huisarts kan je verwijzen naar een GGZ-instelling met een opnameafdeling.
Veelgestelde vragen over fobieën
Hoe snel helpt een behandeling bij een fobie?
Specifieke fobieën zijn vaak goed en relatief snel te behandelen, zeker als het om één duidelijke angst gaat. Hoe lang het bij jou duurt, hangt af van je klachten en van wat er verder speelt.
Moet ik meteen de confrontatie aangaan?
Nee. Je begint met kleine, haalbare stappen en bouwt het samen met je behandelaar op. Je houdt zelf de regie over het tempo.
Mijn fobie is 'maar' voor spinnen. Is dat erg genoeg?
Als de angst je leven beperkt, is hulp zinvol. Bespreek het met je huisarts. Vaak kan een korte behandeling veel verschil maken.
Wordt de behandeling vergoed?
Of je behandeling wordt vergoed, hangt af van een aantal voorwaarden:
- Je hebt een verwijzing van je huisarts (of een medisch specialist of bedrijfsarts).
- Er is sprake van een psychische stoornis die onder de verzekerde zorg valt. Niet alle klachten vallen daaronder, zoals aanpassingsproblemen of problemen op je werk of in je relatie op zichzelf.
- Je polis: Amatus GGZ werkt zonder contracten met zorgverzekeraars, dus de vergoeding hangt af van je verzekering. Met de polischecker zie je wat jouw polis vergoedt.
Tijdens de intake beoordelen we of je zorg onder de basisverzekering valt. Is dat niet zo, dan bespreken we dat met je voordat de behandeling start. Je betaalt altijd je eigen risico.
Hoe lang is de wachttijd?
Op onze pagina wachttijden staan de actuele wachttijden voor aanmelding en behandeling. Duurt het je te lang? Dan kan zorgbemiddeling via je zorgverzekeraar helpen.
Wil je je angst eindelijk de baas worden?
Vraag je huisarts om een verwijzing naar Amatus GGZ of neem vrijblijvend contact met ons op.